POGRĄŻENI I OCALENI

I sommersi e i salvati (Pogrążeni i zbawieni), słowa stanowiące tytuł zbioru szkiców Primo Leviego o życiu w nazistowskich obozach załady, pochodzą z Boskiej komedii Dantego: „i sommersi” to „strąceni na dno”, „i salvati” to „zbawieni”. Primo Levi potraktował je przenośnie, stosując do rzeczywistości lagra. Ta para przeciwieństw okazywała się w obozie najważniejsza: decydowała o życiu lub śmierci.

Ponieważ codzienna walka o przeżycie toczyła się nieustannie, nowo przybyli dzielili się spontanicznie na tych, co zaczynają „pogrążać się”, i na tych, co być może zdołają „ocaleć”.

Jak wyglądał układ hierarchii w obozie i jakie techniki stosowano, by unicestwić człowieka?

Jak układały się stosunki między prześladowcami a prześladowanymi?

Kim byli osobnicy zaludniający „szarą strefę” kolaboracji?

Jak człowiek stawał się potworem?

Czy przebywający w obozie mogli zrozumieć logikę mechanizmu zagłady?

Czy bunt był możliwy?

Jak funkcjonuje pamięć w sytuacji skrajnych doświadczeń?

To pytania, na które Primo Levi szuka odpowiedzi. Pogrążeni i zbawieni to swego rodzaju „testament intelektualny” autora.