AUTORYTET PAŃSTWA LEGITYMIZACYJNE ZNACZENIE PRAWA W PAŃSTWIE TRANSFORMACJI USTROJOWEJ

Zagadnienia w pracy przedstawiane skłoniły do postawienia kilku hipotez dotyczących mechanizmów kształtowania wiary w prawowitość władzy. W żadnym razie jednak nie jest zadaniem pracy analiza efektów działań legitymizacyjnych - a jedynie procesu stosowania przez podmioty władzy instrumentów uzyskiwania autorytetu.

Takie badanie przekracza bowiem możliwości aparatu naukowego, jakim posłużyć się może prawnik - to raczej zadanie socjologów, politologów, czy psychologów polityki. Nie sposób jednak choćby przy wprowadzeniu do analizy relacji legitymizacyjnej i omówienia instrumentów służących budowaniu przekonań o prawowitości władzy abstrahować od znamiennych badań legitymizacji politycznej. W 2002 roku European Social Survey dokonał badań stopnia legitymizacji systemu politycznego w 21 krajach, w tym 16 zachodnioeuropejskich, w Izraelu i czterech postkomunistycznych (Węgry, Polska, Słowenia, Czechy)1. Wyniki były dość zastanawiające. Po pierwsze wskaźnik legitymizacji systemu politycznego dla całej Europy wynosił 14,4 - w skali od 0 do 30 - był zatem niezbyt wysoki. Najwyższe wartości osiągnął w Danii (20,1), Luksemburgu (19,9), Finlandii (18,3). Najniższy wskaźnik pośród badanych państw osiągnęło uznanie systemu politycznego w Polsce - 9,6 - było to jedyny wynik poniżej 10 jaki został odnotowany.

Oczywiście nie jest rolą prawnika ocenić, czy nawet oszacować, na ile wyniki takie są po pierwsze miarodajne, po drugie zaś, na ile niski poziom legitymacji struktury władzy jest efektem działań autolegitymizacyjnych, a na ile wpływu innych czynników, takich jak przebudowa systemu ekonomicznego, czy niska reprezentatywność i labilność dopiero co powstałych struktur politycznych, jednak wyniki cytowanych badań zachęcają do rozważenia skuteczności metod legitymizacyjnych nie tylko w aspekcie społecznego odbioru, ale także ich aplikowania, to jest świadomego i celowego - choć nie zawsze efektywnego udziału podmiotów władzy stosujących te metody w komunikacji społecznej. Właśnie aktywne działanie autolegitymizujące podmiotów władzy poprzez instrumenty normatywne stanowi oś zainteresowania niniejszego opracowania.